عقل و دین

بیان مسائل دینی به زبان عقلی

عقل و دین

بیان مسائل دینی به زبان عقلی

عناوین یادداشت‌ها

  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت بیست و نهم): شنبه 8 مهر 1396 19:10
    امام سجّاد(ع)،زیباترین روح پرستنده: امام سجاد(ع) دارای سرگذشت ویژه ای است.ائمهء شیعه،همگی قربانی جنایت تاریخند؛و هر یک مظهری از مظلومیت تودهء مردم و رنج انسان و تجسم عینی و رمزی سرنوشت عدالت خواهی و آزادی و فضیلت انسانی در نظام جور و غصب و اختناق تاریخ. ولی امام چهارم،در این میان،زندگی خاصی دارد.او در کربلا نوجوانی...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت بیست و هشتم): شنبه 8 مهر 1396 13:58
    رسالت «زینب» ،پیامی است به همهء انسانها؛به همهء کسانی که بر مرگ «حسین» می گریند؛و به همهء کسانی که در آستانهء «حسین» ،سر به خضوع و ایمان فرود آورده اند؛و به همهء کسانی که پیام «حسین» را،که : «زندگی هیچ نیست،جز عقیده و جهاد»،معترفند،پیام «زینب» به آن هاست که: «ای همه! ای هر که با این خاندان پیوند و پیمان داری؛و ای هرکس...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت بیست و هفتم): شنبه 8 مهر 1396 07:19
    هر انقلابی،دو چهره دارد: چهرهء اول :«خون» . چهرهء دوم :«پیام» . رسالت نخستین را «حسین(ع)» و یارانش،آن روز گزاردند:رسالت «خون» را. رسالت دوم،رسالت «پیام» است،پیام شهادت را به گوش دنیا رساندن است.زبان گویای خونهای جوشان و تن های خاموش،در میان مُردگان متحرک،بدون است.این رسالت بر دوش های نحیف یک زن است،«زینب»!- زنی که...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت بیست و ششم): جمعه 7 مهر 1396 23:07
    و شهید،قلب تاریخ است! همچنانکه قلب،به رگهای خشک اندام بدن،خون و حیات و زندگی می دهد،جامعه ای که رو به مردن می رود؛جامعه ای که فرزندانش،ایمان خویش را به خویش از دست داده اند و جامعه ای که به مرگ تدریجی گرفتار است؛جامعه ای که تسلیم را تمکین[قبول] کرده است؛جامعه ای که احساس مسئولیت را از یاد برده است،و جامعه ای که اعتقاد...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت بیست و پنجم): جمعه 7 مهر 1396 21:25
    و «حسین»،با همهء هستی اش آمده است تا در محکمهء جنایت تاریخ،به سود کسانی که،هرگز شهادتی به سودشان نبوده است و خاموش و بی دفاع می مردند،شهادت بدهد. اکنون محکمه پایان یافته است؛و «حسین(ع)» و همهء عزیزانش و همهء هستی اش،با بهترین امکانی که خدا در اختیار مخلوقاتش قرار داده است،یعنی «شهادت»، رسالت عظیم الهی اش را انجام داده...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت بیست و چهارم): جمعه 7 مهر 1396 12:05
    «شهید»،قلب تاریخ است! اکنون شهیدان مُرده اند و ما مُرده ها،زنده هستیم.شهیدان، سخن شان را گفتند و ما کَر ها،مخاطب شان هستیم.آنها که شهامت و دلیری آن را داشتند که- وقتی نمی توانستند زنده بمانند-مرگ را انتخاب کنند،رفتند.ما- مظاهر ذلت و زبونی- بر «حسین» و «زینب»-مظاهر عزت و حیات-می گرییم.و این یک ستم دیگر تاریخ است،که ما...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت بیست و سوم): جمعه 7 مهر 1396 07:30
    در چنین روزگاری است که «مردن» برای یک مرد،تضمین «حیات» یک ملت است.شهادت او،مایهء بقای یک ایمان است.گواه آن است که جنایتی بزرگ،فریبی بزرگ،غصب و قساوت و جور حاکم است؛شاهد اثبان حقیقتی است که انکار می شود؛نمونهء وجود ارزشهائی است که پایمال می گردد،از یاد می رود و بالأخره،اعتراض سرخی است بر حاکمیت سیاه؛فریاد خشمی است بر...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت بیست و دوم): جمعه 7 مهر 1396 00:35
    مردی از خانهء فاطمه(س) بیرون آمده است،تنها و بی کس،با دست های خالی،یک تنه بر روزگار وحشت و ظلمت و آهن،یورش برده است.جز «مرگ» سلاحی ندارد! اما او فرزند خانواده ای است که «هنر خوب مردن» را در مکتب حیات،خوب آموخته است. آموزگار بزرگ «شهادت»،اکنون برخاسته است،تا به همهء آن ها که جهاد را،تنها در «توانستن» می فهمند و به همهء...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت بیست و یکم): پنج‌شنبه 6 مهر 1396 19:54
    این است که«حسین(ع)»،اکنون در برابر دو «نتوانستن» گرفتار شده است: نه می تواند خاموش بماند ؛زیرا که وقت از دست می رود،دارد همه چیز ریشه کن می شود و زدوده.در درون ذهن و یا در عمق وجدانها،احساس ها،اندیشه ها،در مدرسه ها و مسجد ها و جامعه ها همه چیز بر باد می رود و همهء ارزشها و ایمانها و هدف ها و مفاهیم و ایده آل ها و هر...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت بیستم): پنج‌شنبه 6 مهر 1396 16:33
    در تاریخ،طبقات ثروتمند حاکم عبارت بوده اند از سه لایه ای که یک طبقهء حاکم را تشکیل می داده اند:طبقهء زورمند ؛طبقهء زرمند ؛طبقهء تزویر [یعنی کسانی که خود را عالمان دینی معرفی می کردند:مانند ارباب کلیسای کاتولیک و یا خاخام های یهودی و ...] که این طبقهء سه لایهء حاکم،هم قدرت سیاسی و هم قدرت اقتصادی و هم قدرت دینی خلق را...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت نوزدهم): پنج‌شنبه 6 مهر 1396 06:29
    اصل «شهادت» در اسلام: دربارهء کاری که حسین(ع) در تاریخ کرده است،بسیار سخن گفته اند و بسیار نوشته اند و می گویند و می نویسند.قدما به گونه ای آن را توجیه کرده اند و متجدّدین روشنفکر به گونه ای دیگر.اما من،به تازگی متوجه شدم که امکان ندارد کاری را که «حسین(ع)» کرده است بفهمیم،مگر اینکه اول بفهمیم«شهادت» چیست؟ عظمت...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت هجدهم): چهارشنبه 5 مهر 1396 23:15
    عجبا!صحنهء کربلا،ناگهان در پیش چشمم به پهنای تمامی زمین گسترده شد،و صف هفتاد و دو تنی که به فرماندهی«حسین(ع)» در کنار فرات ایستاده اند،در طول تاریخ کشیده شد،که ابتدایش،از آدم- آغاز پیدایش نوع انسان در جهان- آغاز می شود،و انتهایش تا...آخرالزّمان،پایان تاریخ،ادامه دارد! پس «حسین(ع)»،سیاستمداری نیست که صرفا به خاطر...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت هفدهم): چهارشنبه 5 مهر 1396 19:20
    نه می جنگد،که با چه؟ نه سخن می گوید،که با که؟نه می رود،که به کجا؟نه باز می گردد،که چگونه؟ و نه می نشیند،که...هرگز! ایستاده است و تمامی تلاش اش،اینکه نیفتد! بر سر رهگذر تاریخ ایستاده،و بر هر نسلی که می گذرد،سر راه می گیرد،و بر سرش نهیب می زند که: ای بر مَرکب های سیاه ننگ،بگریخته از همهء صحنه های «شهادت» تاریخ! گرگ...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت شانزدهم): چهارشنبه 5 مهر 1396 14:09
    «حسین(ع)»،وارث پیامبران: در زندگی تودهء مردم ما که زندگی اش توده ای انباشته از عقده ها و رنج ها و جراحت هاست،و آرزوهای مُرده و امیدهای بر باد رفته و خواستن های سرکوفته و عشق های بی سرانجام و خشم های فرو خورده،و همه نبایستن و نخواستن و نتوانستن و نگذاشتن و نشدن و نگفتن و نرفتن و نه،و نه، و نه!،«عاشورا» زانوی مهربان...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت پانزدهم): چهارشنبه 5 مهر 1396 07:02
    عبادت تلاشی است در راه زدودن رنگ های عارضی،شکستن قالب های تنگ اجتماعی و صیقل دادن وجود حقیقی و برانگیختن حالات وجودی و استخراج گنجینه های نهفتهء خودآگاهی و دست یافتن به حالتی فراتر از آن که روح های بزرگ در فرهنگ ما به آن رسیده اند و آن، «دل آگاهی» است و کشف تعهدی عمیق تر،صمیمی تر،مترقّی تر و راستین تر از آن چه امروز...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت چهاردهم): سه‌شنبه 4 مهر 1396 23:23
    عبادت،کار،مبارزهء اجتماعی: اگر بخواهیم تنها سه کلمه را از میان این شنزار بی شمار کلمات بشری انتخاب کنیم،سه کلمه ای است که تاریخ،آن را انتخاب کرده است.یعنی حرکت تاریخ،به سوی هر چه بیشتر متبلور شدن این سه معنی و بُعد پیش می رود: 1) آزادی؛ 2) عشق؛ 3) برابری. اما چه زندانهائی،انسان را در خود می فشرند؟ نخستین زندان،...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت سیزدهم): سه‌شنبه 4 مهر 1396 20:40
    بُعد دیگر،او را تا حدی سیاسی و حساس و روزمرّه و عینی می کند که نسبت به سرنوشت یک یتیم،یا زنی که در حکومت او مظلوم واقع شده است-یک زن یهودی-چنان حساسیتی نشان می دهد،که هیچ سیاستمدار جامعه گرای مسئولی،آن اندازه حساسیت عینی نشان نمی دهد،به اندازه ای که می گوید،از این درد- که در حکومت من زنی مظلوم واقع شده است-اگر...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت دوازدهم): سه‌شنبه 4 مهر 1396 14:59
    «عرفان،برابری،آزادی»: اگر تمام تاریخ بشر،در طول تاریخ،همهء جبهه ها و نهضت ها و فلسفه ها و آرمان ها وانقلابها را در پیش چشم آوریم و بشناسیم و تجزیه و تحلیل کنیم و تقسیم بندی نمائیم،به سه جریان اساسی می رسیم.این سه جریان،سه بُعد اساسی وجود انسانند؛و سه چهره از یک مجسمه ای هستند که همهء ایده آل انسان را بیان می کند.اصلا...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت یازدهم): سه‌شنبه 4 مهر 1396 07:25
    علی(ع)،خود «رضوان خداوند است» آتش علی(ع) تمام جانم را گداخته و تمام عمرم را سوخته و تمام زندگی ام را خاکستر کرده و تمام قلم ام را متبرّم [آزرده و به ستوه آمده] ساخته. سیمای خورشیدی علی و مکتب خدائی او در عمق وجدان این نسل،چنان تابشی و جوششی یافته که غبار تیره و آب سرد دشمنان،کم ترین اثر و خطری ندارد؛و طنین غوغایشان از...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت دهم): دوشنبه 3 مهر 1396 22:16
    غم «فاطمه(س)» دشوارتر از آن بود که کسی بتواند تسلیت اش دهد و او را به شکیبائی بخواند.روزها و شبها اینچنین می گذشت و اصحاب،گرم قدرت و غنیمت و فتح؛و «علی» در عزلت سردش ساکت؛و «فاطمه» در اندیشهء مرگ،انتظار بی تاب رسیدن مژدهء نجاتی که پدر داده بود. هر روز که می گذشت،برای مرگ بی قرارتر می شد؛تنها روزنه ای که می تواند از...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت نهم): دوشنبه 3 مهر 1396 11:53
    ارزش «مریم» به «عیسی» است که او. را زاده و پرورده است.ارزش آسیه(زن فرعون) به «موسی» است که او را پرورده و یاری کرده.ارزش خدیجه به «محمد(ص)» است که او را یاری کرده و به «فاطمه(س)» که او را زاده و پرورده است. و ارزش «فاطمه»؟ چه بگویم؟ به خدیجه؟به محمد؟به علی؟به حسین؟به زینب؟ به خودش؟ پیامبر(ص) هرگز نمی کوشید تا خود را...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت هشتم): دوشنبه 3 مهر 1396 07:01
    «فاطمه(س)»: تاریخ از رفتار محمد(ص) با دختر کوچکش«فاطمه» در شگفت است و از نوع سخن گفتنش با او و ستایشهای غیر عادی اش از او. خانهء فاطمه و خانهء محمد(ص) کنار هم است.«فاطمه» تنها کسی است که با همسرش علی(ع) در مسجد پیامبر با او هم خانه اند.این دو خانه را،یک خلوت دو متری از هم جدا می کند؛و دو پنجره رو به روی هم،خانهء محمد...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت هفتم): یکشنبه 2 مهر 1396 23:30
    «چرا» های تاریخ،در روزهای پایانی عمر پیامبر(ص): چرا پیغمبر در بازگشت از حجة الوداع،در غدیر خم،که هر دسته از مسلمانان همراه پیغمبر به سوئی می رفتند؛«علی» را بر سر جمع معرفی کرد و از آنها اقرار گرفت،که ولایت او و ولایت«علی» مترادف همند؟ چرا در همین سفر،هنوز پیغمبر(ص) وارد مدینه نشده،گروهی دوازده نفری در خَم راه کوهستانی...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت ششم): یکشنبه 2 مهر 1396 21:53
    «علی» خود،«محمد» دیگری است! اسلام در یک کلمه،تنها دین چند بُعدی جهان است؛نیروئی که بر جامعه وارد می آورد،«یک جهته» نیست.نه تنها از جهات متعددی است،که این جهات،«برخلاف» یکدیگر نیز هست و چون در جهات گوناگون و حتی متناقض بر احساس و اندیشهء فرد و جامعه نیرو وارد می آورد،طبیعتا برآیند این نیروها،همواره جهت متعادلی را به...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت پنجم): یکشنبه 2 مهر 1396 17:07
    «علی(ع)» را گرفته ایم تا «محمد(ص)» را گم نکنیم: بزرگترین افتخاری که ملت ما در طول تاریخ خویش،می تواند به آن ببالد،این است که این ملت،در لحظهء هولناک و سیاه و دشواری از تاریخ،علی(ع) را انتخاب کرد! ملت ما،در وهلهء اول،به دست خلافت،به اسلام آمد؛و قیافهء خلفا و نظام سلطنت بنی امیه و بنی عباس و خان ها و خاقان های تُرک و...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت چهارم): یکشنبه 2 مهر 1396 11:38
    چراغ ها را باید روشن کرد: اسلام شام و بغداد را رها کنیم؛در حرا و در مسجد النبی بگردیم.تشیع چهارباغ اصفهان را رها کنیم؛تشیعی را که در خانهء فاطمه(س) روئید و در صحرای خاموش و خلوت « ربذه » مُرد؛در محراب کوفه شهید شد؛و در کنار فرات،باز جوشید،بجوئیم. در نظام طبقاتی،توحید حاکم نیز،نقش شرک را دارد. در حاکمیت زور،قرآن نیز...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت سوم): یکشنبه 2 مهر 1396 06:32
    پنجمین مرحلهء شناخت اسلام،شناختن نمونه های بارز و کالاهای روشن و ممتازی است که این کارخانهء انسان سازی،به بشریت و جامعه و تاریخ عرضه کرده است. مثلا اگر هارون را در مذهب موسی و سن پل را در مذهب عیسی و علی(ع) یا حسین(ع) یا ابوذر را در مذهب اسلام،به عنوان نمونه ها و پرورش یافتگان خاص این مذاهب،انتخاب و مطالعه کنیم،شناخت...
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت دوم): شنبه 1 مهر 1396 20:02
    برای شناخت درست این خصوصیات،باید به قرآن و سخنان پیامبر(ص) یا تربیت شدگان خاص ایشان مراجعه کرد؛زیرا که این صفات در قرآن به خوبی مقایسه شده و در سخنان پیامبر(ص)یا تربیت شدگان ایشان،به آنها اشاره شده است.و آنگاه مقایسهء «الله» با چهره ای که مذاهب دیگر از خدایشان تصویر می کنند،از قبیل اهورامزدا،یَهُوه،زئوس،بَعل و.......
  • اسلام پویا و مترقّی (قسمت اول): شنبه 1 مهر 1396 17:24
    روش شناخت اسلام: برای شناخت اسلام،نمیتوان منحصراً یک «روش» را انتخاب کرد؛زیرا که اسلام،دین یک بُعدی نیست. اسلام دینی نیست که فقط مبتنی بر احساس عرفانی انسان و محدود به رابطهء انسان و خدا باشد؛بلکه این،یکی از ابعاد دین اسلام است.برای شناخت این بُعد،باید روش فلسفی را در پیش گرفت؛چرا که رابطهء انسان و خدا در فلسفه - به...
  • شخصیت علی(ع) از زبان خودش: شنبه 11 شهریور 1396 18:05
    و قد استبطأ اصحابه اذنه لهم فی القتال بصفّین : سخنی از امام(ع) در موقعی که یارانش تصور کردند آنحضرت در صدور اجازهء جنگ به آنان در صفین درنگ می ورزد: امّا قولکم:اکلّ ذلک کراهیّةالموت؟ فوالله ما ابالی دخلت الی الموت او خرج الموت الیّ: اما این سخن شما که آیا این همه درنگ و کندی به خاطر این است که مرگ را ناخوش می دارم؟به...