عقل و دین

بیان مسائل دینی به زبان عقلی

عقل و دین

بیان مسائل دینی به زبان عقلی

عناوین یادداشت‌ها

  • افکار اقبال لاهوری (9): جمعه 12 آبان 1396 13:15
    64. یک اروپائی می تواند یک نویسندهء ادبی یا یک فیلسوف یا اقتصاد دان باشد و کار سیاست را به سیاسی ها،یعنی کسانی که او و جامعهء او برای تعهد این کار انتخاب کرده اند،تفویض نماید؛ اما در یک کشور استعمار زده و عقب افتاده،سیاست دیگر یک واجب کفائی نیست که متخصصان این فن بدان مشغول باشند . 65. در آنجا سیاست یعنی مثلا کار کردن...
  • افکار اقبال لاهوری (8): جمعه 12 آبان 1396 09:31
    55. اگر من روشنفکر بتوانم منابع سرشار و عظیم فرهنگی جامعه ام را استخراج کنم و چشم مردمم را به تاریخ پرحماسه و حرکت مکتب پر از جنبش و شعور زندگی بگشایم،رسالت خویش را به عنوان یک روشنفکر آگاه انجام داده ام.روشنفکر جز این رسالتی ندارد که بر اساس فرهنگ و شخصیت معنوی و ملی یک جامعه،بدان خودآگاهی ملی یا طبقاتی بدهد.رهبری...
  • افکار اقبال لاهوری (7): پنج‌شنبه 11 آبان 1396 07:53
    49. دامنهء مبارزهء ضد استعماری و بینش ضد غربی در جامعه های اسلامی،در مکتب های مترقی مصلحان آگاه و بیدار اسلامی وسیع است.بر یک جهان بینی باز و مترقی استوار است.بر یک بینش ایدئولوژیک بشری مبتنی است؛نه بر یک تمایل ناسیونالیستی و سیاسی محدود. 50. افسوس که ما از همین رساله های عملیه پا فراتر نمی گذاریم و مهارت ما،پامال...
  • افکار اقبال لاهوری (6): چهارشنبه 10 آبان 1396 23:41
    40. فرهنگ اسلامی تنها یک فرهنگ روحی و اخلاقی و متافیزیک مذهبی مانند بودائی و ...نیست؛بلکه یک فرهنگ اجتماعی و سیاسی و مسئولیت زا نیز هست. 41. ساختمان کمپانی تنباکو را که در تهران میسازند،نگاه کنید!این همه برج و بارو و آن دیوارهائیکه ده متر عرض دارد چرا؟تنباکو که این جور برج و بارو لازم ندارد،این یک پایگاه سیاسی و نظامی...
  • افکار اقبال لاهوری (5): چهارشنبه 10 آبان 1396 18:43
    33. زن متجدد،ازقید های منحط سنتی رها شده است،اما در عین حال،یک سلسله ضعف های اخلاقی را کسب کرده است که در تیپ سنتی اش از آنها مبرّا بود. 34. اما برای یک زن روشنفکر،رها شدن از این قید ها،یک موفقیت و کمال محسوب می شود و قابل ستایش است.زیرا وی در رهائی از این قید ها،آزادی را به دست آورده است.در حالیکه زن متجدد در رهائی...
  • افکار اقبال لاهوری (4): چهارشنبه 10 آبان 1396 13:03
    27. با تولد پیامبر اکرم(ص)،آتشکدهء آتش های دروغین خاموش شد:چون اینها آتش اهورامزدا نبودند،آتش اهورامزدا یکی است،اما این آتش ها سه تا بودند:آتش گشتاسب در آذربایجان مال اشراف و شاهزادگان،آتش برزین مهر متعلق به دهقانان و آتش پارس در استخر متعلق به روحانیون زرتشتی:آتش زور و آتش پول و آتش تخدیر افکار مردم به نام دین. 28....
  • افکار اقبال لاهوری (3): چهارشنبه 10 آبان 1396 10:37
    18. اقبال با توجه به نوع جهان بینی اش،خود را بر انگارهء علی(ع) ساخته است:یعنی انسانی با دل شرق و با دِماغ غرب.مردی که هم درست و عمیق می اندیشد و هم زیبا و پرشکوه عشق می ورزد.مردی که هم با درد های روح آشناست و هم با رنج های زندگی.کسی که هم خدا را می شناسد و هم خلق خدا را. 19. هم چنین به عنوان اندیشمند پی برده است که...
  • افکار اقبال لاهوری (2): چهارشنبه 10 آبان 1396 05:55
    9. توحید - به معنای وحدت ذات خدا – انعکاسات و التزامات منطقی این جهانی و مادی و انسانی دارد.اعتقاد به توحید در عین حال زیربنای وحدت بشری و همچنین زیربنای وحدت طبقاتی انسانی و نیز به معنای بنای یک وحدت عام در هستی است که در آن،انسان در مسیر طبیعت،تکامل پیدا می کند.این معنای توحید اسلامی است و این نه تنها زیربنای فلسفی...
  • افکار اقبال لاهوری (1): سه‌شنبه 9 آبان 1396 22:57
    1. ظهور اقبال نشان می دهد که فرهنگ اسلامی و تمدن اسلامی و ایمان اسلامی،استعداد خودش را در ساختن و پرداختن اندیشه ها و شخصیت هائی در سطح جهانی حفظ کرده است. 2. کسانی که از جهل مردم و از خواب مردم و از تعصبهای تنگ نظرانهء بینش عوام تغذیه می کنند،بزرگترین دشمن شان،دشمنان رویاروی اسلام نیستند،دشمن اینها،استعمار نیست،دشمن...
  • حجِ آگاهانه (9): سه‌شنبه 9 آبان 1396 18:31
    شصت و دو) قرآن همه جا شیطان را هولناک می نامد و خطرناک،اما در اینجا،ضعیف می خواندش،زیرا اینجا سخن از قتال است و با مجاهدان سخن می گوید.توفیق شیطان،نه به خاطر آن است که قوی است و نه به علت آنکه مردم ضعیف؛بلکه اینها همه زادهء جهل است.فقط باید مردم آگاه شوند.آنچه پیامبران به قوم خویش بخشیدند،سلاح و قدرت نبود،پیام و حکمت...
  • حجِ آگاهانه (8): سه‌شنبه 9 آبان 1396 12:56
    پنجاه و شش) توحید و شرک،دو نظریهء فلسفی صرف نیست،بلکه واقعیتی زنده و زاینده در عمق فطرت انسان،متن زندگی و در قلب درگیری و تضاد و حرکت تاریخ و جنگ طبقاتی مردم است.شرک مذهب است،مذهب حاکم بر تاریخ.تریاک مردم!بندگی مردم با تنها عامل آزادی مردم،مرگ و ذلت مردم،با سرمایهء حیات و عزت مردم!چگونه؟با مسخ مذهب به وسیلهء مذهب!نفاق...
  • حجِ آگاهانه (7): سه‌شنبه 9 آبان 1396 07:27
    چهل و نه) اما اسلام ابراهیم(ع) و محمد(ص)به ما آموخته است که الله از چنین مقدس خودپرست بیزار است،اگر یک روز،کسی از کار خلق غافل ماند و روز را به سر آرد و به سرنوشت جامعه اش نیندیشد و در راه اصلاح آن نکوشد،نه تنها گنهکار است،که حتی مسلمان هم نیست! [من اصبح و لم یهتمّ بأمور المسلمین،فلیس بمسلم] پنجاه) تصوف،بی آنکه بر...
  • حجِ آگاهانه (6): دوشنبه 8 آبان 1396 23:19
    چهل و یک) آنچه تو را در راه مسئولیت به تردید می افکند،آنچه تو را به خود بسته است و نگه داشته است،آنچه دلبستگی اش نمی گذارد تا پیام را بشنوی،تا حقیقت را اعتراف کنی،آنچه تو را به فرار می خواند،آنچه تو را به توجیه و تأویل های مصلحت جویانه می کشاند،و عشق به او،کور و کرت می کند؛ابراهیمی ای و ضعف اسماعیلی ات،تو را بازیچهء...
  • حجِ آگاهانه (5): دوشنبه 8 آبان 1396 21:56
    سی و دو) بکوش تا عظمت در نگاه تو باشد،نه در آنچه بدان می نگری! سی و سه) ...سپس جاری شوید از همان جا که خلق جاری است.(بقره199)این قید به خاطر آن است که در جاهلیت بزرگان و اشراف در مسیری اختصاصی،کنار از بستر رودی که تودهء مردم در آن به سوی مشعر جاری بودند،حرکت می کردند. سی و چهار) در عرفات،شناخت،جمع بود و در...
  • حجِ آگاهانه (4): دوشنبه 8 آبان 1396 11:49
    بیست و چهار) ابراهیم وار زندگی کن،و در عصر خویش،معمار کعبهء ایمان باش،قوم خویش را از مرداب زندگی راکد و حیات مرده و آرام خواب و ذلت جور و ظلمت جهل،به حرکت آر،جهت بخش،به حج خوان،به طواف آر. بیست و پنج) طواف،انسان است،خودباختهء حقیقت؛و سعی،بشر است،خودساختهء واقعیت؛طواف،انسان متعال؛و سعی،انسان مقتدر. بیست و شش) و حج،جمع...
  • حجِ آگاهانه (3): دوشنبه 8 آبان 1396 08:55
    هجده) رهبانیتِ تو در صومعه نیست،در جامعه است.در صحنه است،که در ایثار،در اخلاص،در نفی خویش،در تحمل اسارت ها،محرومیت ها،شکنجه ها و درد ها و استقبال خطر ها و در صحنهء درگیری ها و به خاطر خلق است که به خدا می رسی،که: هر مذهبی رهبانیتی دارد و رهبانیت مذهب من،جهاد است . (پیامبر اکرم (ص)) نوزده) تنها این جاست که می توانی کلی...
  • حجِ آگاهانه (2): یکشنبه 7 آبان 1396 22:54
    نه) مناسک حج،نه فقط رسالهء فقهی در آداب و اعمال حج است و نه فقط رسالهء فکری در فلسفهء این آداب و تفسیر و تحلیل این اعمال،بلکه این آداب و اعمال در حج،نام ویژه اش مناسک است و این نامی است که اسلام،خود بدان داده است و نشان می دهد که تعبیر من از حج – که می گویم مجموعه ای است از حرکات،حرکات دارای نظم وابسته به زمان و در...
  • حج آگاهانه (1): یکشنبه 7 آبان 1396 18:49
    یک) سخن از انحطاط و دگرگونی طبیعی یک مذهب نیست؛بلکه آنچه در اسلام روی داده است،وارونگی است و آنچنان دقیق که نمی تواند تصادفی باشد،یا زادهء عوامل ناخودآگاه طبیعی،بلکه بسیار آگاهانه و پخته و کامل...وجالب این است که در اینجا نیز تشیع،اختصاصا چنین سرنوشتی را دارد و پیداست که دو سرشت مشابه،دو سرنوشت مشابه را نیز داشته باشد...
  • بازگشت به خویشتن (7): یکشنبه 7 آبان 1396 14:09
    هشتاد و سه) سلام های نماز،توانائی عجیبی در پر کردن خلأ و در نفی تنهائی مطلق دارند: سلام به این معناست که کسی را که غایب است،احضار می کنید. (السلام علیک ایها النبی و رحمة الله و برکاته): سلام بر نبی یعنی اینکه منشأ ایدئولوژی را احضار کردن. (السلام علینا): سلام بر خودمان یعنی به گروه اعتقادی خودم. (و علی عبادالله...
  • خودسازی مسئولانه (6): یکشنبه 7 آبان 1396 08:49
    هفتاد) امروزه سرمایه داری و استعمار،از طریق ساختن ایدئولوژی های رنگارنگ،تشدید خصومت های فرقه ای و قبیله ای،نژادی و شیوع فساد و توسعهء حماقت های ورزشی،مصرف پرستی،ایجاد گرفتاری های حقیر در زندگی خانوادگی و اقتصاد فردی،خلق هنرهای بیمارگونه،فلسفه های پوچ،تأتر ها سینماها کاباره ها رادیو تلویزیون،موسیقی های مبتذل،تجمل پرستی...
  • خودسازی مسئولانه (5): شنبه 6 آبان 1396 23:24
    پنجاه و نه) شیوهء پرورش هماهنگ سه بعد عرفان و عدالت و آزادی،با انجام مداوم و همزمان سه مؤلفهء عبادت،کار و نیز مبارزهء اجتماعی متبلور و تقویت می شود. شصت) عبادت مسئله ای است وجودی به معنای خودسازی.عبادت اتصال وجودی مستمر میان انسان و خداوند.عبادت برای جلوگیری از مسخ وجودی انسان مخصوصا در دورانی که سرمایه داری و...
  • خودسازی مسئولانه (4): شنبه 6 آبان 1396 19:38
    چهل و پنج) خودسازی در بینش اسلام یک ریاضت منفی نیست بلکه یک پرورش مثبت است. چهل و شش) خودسازی باید هدف داشته باشد و آنچه خودسازی را معنی می دهد یک ایدئولوژی است و یک ایده آل. چهل و هفت) نخستین گام این است که دچار از خودبیگانگی نشویم.بزرگترین عامل از خودبیگانگی،تقلید است : تقلید از سنت ها.زندان خویشتن. چهل و هشت) اولین...
  • خودسازی مسئولانه (3): شنبه 6 آبان 1396 13:07
    سی و دو) مسئولیت انسان که ریشه در عمق هستی نداشته باشد و بی پایه و پایگاه وجودی باشد،یک مفهوم ذهنی و ایده آلیستی است و ارزش آن مصنوعی و اعتباری است.در این صورت،ایثار و فداکاری هم بی معنا خواهند بود. سی و سه) نسبیت اخلاق،مربوط به اخلاق اجتماعی است که دائما در حال تغییر است؛اما اخلاق انسانی،ارزشهائی هستند که از فطرت...
  • خودسازی مسئولانه (2): شنبه 6 آبان 1396 08:01
    هفده) عرفان یک حس همگانی است؛اما چون در شرق،فرهنگ و تمدن زودتر از غرب آغاز شده،عرفان یک قیافهء شرقی پیدا کرده است. هجده) مقصود از عرفان در معنای کلی اش،احساس دغدغهء درونی بشری در این جهان طبیعی است.عرفان تجلی فطرت انسان است برای رفتن به غیب،کشف و شناخت غیب. نوزده) ا ساسا عامل حرکت و تکامل انسان،غیب جوئی اوست. بیست)...
  • خودسازی مسئولانه (1): جمعه 5 آبان 1396 23:14
    یک)عبادت،جوهری است که ریشهء آن ربوبیت است. دو) تا وقتی که اسلام از پوستهء جامد،موروثی و بی مسئولیتش خارج نشود،دشمنی هم ندارد.اما اگر خارج شود،دشمنی ها با آن شروع خواهد شد. سه) امت وسط از نظر مرحوم دکتر علی شریعتی یعنی گروهی که در وسط معرکهء زمان مطرحند؛نه امتی که از نظر هندسی و مکانیکی در وسط باشند؛بلکه امتی که تأثیر...
  • بازگشت به خویشتن (9): جمعه 5 آبان 1396 20:35
    یک) ایدئولوژی حقیقی یک تکنیک است؛نه علم است و نه فلسفه و اخلاق و نه تنها عمل.در تکنیک،هدف و نتیجهء غائی،مقدم بر تکنیک است و آن را انسان معین می کند و در علم،برعکس،هدف و نتیجه،مؤخّر است و آنرا خود علم مشخص می کند. دو) تکنیک عبارت است از تحمیل خواست انسانی بر قوانین طبیعی و به تعبیر دیگر،استخدام علم به وسیلهء ارادهء...
  • بازگشت به خویشتن (8): جمعه 5 آبان 1396 13:47
    علمای عامی و فاقد بینش،دریای بیکرانهء علم اند،اما با یک بند انگشت عمق. در زمینهء فلسفه و علم،حقیقت یک حرف مطرح است و آن را بالذّات تلقی می کنند و با معیارهای علمی و منطقی و تجربی می سنجند:حق است،باطل است،باارزش است،بی ارزش است...اما در جامعه و سیاست،جغرافیای آن حرف را نیز باید مستقیما در قضاوت دخالت داد. غفلت ما از...
  • بازگشت به خویشتن (7): جمعه 5 آبان 1396 11:49
    . آناتول فرانس:عالِم کسی است که فرق میان «من می دانم» و «من می پندارم» را میداند. جامعه شناسی علمی را در قرن بیستم در دانشگاهها و مؤسسات تحقیقی زندانی کرده اند.در حصار سیانتیسم محصور شده و به بیماری هولناک بی غرضی و انزوای عالمانه مبتلا شده است. عیسی(ع): از راههائی نروید که روندگان آن بسیارند؛بلکه از راههائی بروید که...
  • بازگشت به خویشتن (6): جمعه 5 آبان 1396 07:49
    1) علمائی که پیامبر اکرم(ص) آنها را برتر از علمای بنی اسرائیل و مداد شان را برتر از خون شهدا معرفی می کنند،اندیشمندان مسئول هستند و آن مرکّب و قلمی که خدا بدانها سوگند یاد می کند،متعلق به اینان است که در مسیر رسالت[و مسئولیت] انبیاء است و با خون شهدا قابل سنجش. 2) علوم،خدمتگزارند به انسان،آنچنان که هست و علوم،مصلحند...
  • بازگشت به خویشتن (5): پنج‌شنبه 4 آبان 1396 20:38
    1) رسالت روشنفکر در جامعه:وارد کردن واقعیت های ناهنجار موجود در بطن جامعه و زمان است به احساس و آگاهی توده.روسو می گوید برای مردم،تکلیف معین نکنید بلکه فقط به آنها بینائی نشان دهید،خود راهها را به درستی خواهند یافت. 2) تا زمانی که ملتی برای خود شخصیت قائل است،نفوذ در او ساده نیست.فرهنگ و تاریخ در یک ملت،شخصیت و تعصب...